Ga naar de hoofdcontent Pijl naar beneden icoon
Jolanda van Dijk

Jolanda van Dijk

adviseur organisatieontwikkeling

Vernieuwing nodig? Neem afscheid van de oprichter

“Na meer dan 20 jaar bestuurder te zijn geweest én oprichter van deze organisatie, wordt het tijd om afscheid te nemen. Ik heb het volste vertrouwen in het bestuur en hun mooie plannen.”

Een voorzichtig applausje klinkt uit zaal. Als je goed luistert hoor je ook de zucht van opluchting opstijgen.
Ruimte maken voor anderen, dat is niet veel mensen gegeven. Wat doe je als iemand geen plaats wil maken voor anderen? Oftewel, wat ging vooraf aan dit moment? 

Dit is een illustratie van aquarelverf en zwarte inkt. Links in de tekening staat een man in een beige, openhangende jas, daaronder een geruite pyjama. Zijn schouders staan hoog opgetrokken. Hij heeft zijn grijze steile haren van de ene naar de andere kant over zijn hoofd gekamd. Zijn hangende kin is slecht geschoren. Hij draagt pantoffels en houdt twee soortgelijke beige honden vast. De honden lijken op de man en kijken even moe en schaamtevol op naar een andere oudere man, rechts in de tekening, in knalblauw trainingspak, op groene gympen, lachend, grijs snorretje, die een ijsje (met parapluutje) vasthoudt in de ene hand en een op en neer stuiterende zwarte hond aan een lijn in de andere hand. De beige man zegt: ‘Ik ben gedist.’ De ander zegt: ‘Ik ook!’ Naast de beige man met zijn honden staan twee verlepte paardenbloemen tegen de muur en achter de stuiterende hond knalroze stokrozen.
Illustratie: Leontine Hoogeweegen, www.tienstekenlab.nl

Onhoudbare situatie

Na haar aantreden, 6 maanden geleden, is het de nieuwe voorzitter al snel duidelijk: de oprichter heeft het laatste woord en als het niet in zijn plaatje past, gaat het niet door.
De vrijwilligers mopperen en nieuwe ideeën worden getorpedeerd. De oprichter, nu alweer jaren in de rol van algemeen bestuurslid, is een last geworden voor de organisatie.
De voorzitter neemt zich voor: al kost het mij de kop, ik ga zorgen dat de oprichter terugtreedt. Eerdere ervaringen leerden haar dat het laten voortwoekeren van een onhoudbare situatie veel ellende veroorzaakt. Dat nooit meer.

Het is de nieuwe voorzitter al snel duidelijk: de oprichter heeft het laatste woord en als het niet in zijn plaatje past, gaat het niet door.

Organisatiebelang

Na een korte inwerkperiode vraagt zij de oprichter op de koffie. Zij wil de toekomstplannen bespreken. De oprichter blijft verhalen over het verleden, in zijn tijd, 20 jaar geleden, zo was het, 15 jaar geleden…

“Ik vind dat het tijd is om plaats in te ruimen voor ons toekomstperspectief” onderbreekt ze hem. “De maatschappij verandert continue en we hebben nieuwe uitdagingen voor ons liggen. Er is ruimte nodig voor vernieuwing. Daar zoeken we hedendaagse oplossingen voor. Ik wil je daarom vragen, in belang van de organisatie, om terug te treden en plaats te maken”.

Niet gemakkelijk

De stem van de voorzitter hapert bij de eerste zin, maar de boodschap is luid en duidelijk.
De oprichter kijkt vol ongeloof en bozig, terwijl hij moeite heeft iets weg te slikken.
Meer zinnen en woorden volgen, uitleg en verklaringen, vragen en overtuigingen.
Na een uur nemen ze afscheid. De emoties zijn wat gezakt. De afspraak is om dit gesprek volgende week te vervolgen.

De stem van de voorzitter hapert bij de eerste zin, maar de boodschap is luid en duidelijk.

Volhouden

Er volgen 6 maanden van gesprekken waarbij de oprichter soms doet alsof er niets aan de hand is, verdrietig reageert en dan weer boos is. De voorzitter reageert telkens respectvol én houdt vol: voor de toekomst van de organisatie is het noodzakelijk dat hij vertrekt. De komende ALV moet het rond zijn.

Oprechte waardering

En dan is het moment daar. Na de aankondiging van de oprichter neemt de voorzitter het woord en bedankt de oprichter voor al het fantastische werk dat hij heeft gedaan en de belangrijke resultaten die hij heeft bereikt. Er ligt warmte in haar stem als zij vraagt om een daverend applaus.

De oprichter straalt bij deze waardering en ook na afloop van de vergadering klinken veel lovende woorden. Dit is een belangrijk moment voor de toekomst van de organisatie. Er is oprechte waardering voor de oprichter, het bestuur heeft de goedkeuring van de gezagdrager en daardoor de ruimte om echt een eigen koers te gaan varen.

Dit is een belangrijk moment voor de toekomst van de organisatie.

Is jouw organisatie er ook bij gebaat als iemand ruimte maakt? Bereid het ‘slechtnieuwsgesprek’ goed voor zodat je de boodschap respectvol kunt brengen. Wil je ervaring opdoen? Je mag op mij oefenen.