Ga naar de hoofdcontent Pijl naar beneden icoon

"De kans dat je ergens impact realiseert is heel groot."

Impact en bereik: we willen het graag hebben én subsidieverstrekkers willen er steeds vaker bewijs van zien. PGOsupport verkent het begrippenkader al sinds 2017. Nu zijn ook de verenigingen aan zet.

Dag 1 van de Academieparade bood volop gelegenheid. Om na te denken: hoe ver ben ik nu eigenlijk met het genereren van impact? Maar ook om te leren: hoe vergroot ik mijn bereik? En vooral: hoe maak ik het concreet? 

Dat impact en bereik een steeds grotere rol (gaan) spelen is vanzelfsprekend. “Alleen al vanwege de kosten van gezondheidszorg, die stijgen exponentieel”, zegt Joos Vaessens, directeur van PGOsupport, tijdens de eerste inspiratiesessie van de dag. “Natuurlijk krijg je dan de vraag om de doelmatigheid van je inzet aan te tonen." Daar komt nog eens bij dat patiëntenverenigingen in een complexe en sterk veranderende maatschappij opereren. Dat vraagt om bezinning: Waartoe ben ik op aarde? En wat is mijn strategie?

Joos Vaessens aan het woord tijdens de inspiratiesessie van dag 1 van de Academieparade over impact en bereik.
Joos Vaessens inspireert de aanwezigen over het thema impact en bereik

PGOsupport besloot eerst zelf de uitdaging aan te gaan. “We bepaalden onze ‘theory of change’ en onderzochten onze impact. Een nuttige interventie, want mensen blijken onze trainingen niet alleen te waarderen, maar er vervolgens ook wat mee te doen in de praktijk. We berekenden dat elke euro die in PGOsupport wordt geïnvesteerd € 2,50 oplevert. Dat is waardevolle feedback.”

We berekenden dat elke euro die in PGOsupport wordt geïnvesteerd € 2,50 oplevert. Dat is waardevolle feedback.

Joos Vaessens, directeur PGOsupport

Impact van lotgenotencontact

Joos raadt patiëntenverenigingen aan na te denken over impact en bereik. “Het helpt je om gerichte keuzes te maken. En je kunt het belang van jouw inzet duidelijk maken aan financiers. Natuurlijk staan we pas aan het begin van deze manier van denken. We moeten er nog een taal voor ontwikkelen.” Zijn voorstel is om te zoeken naar een generiek model. Zodat niet iedere organisatie opnieuw het wiel hoeft uit te vinden. Denk aan:

  • Kwaliteit van zorg, bijvoorbeeld door betere diagnostiek
  • Kwaliteit van leven, bijvoorbeeld makkelijker meedoen in de maatschappij
  • Minder zorg- en welzijnskosten, bijvoorbeeld door efficiënt ingerichte zorgprocessen 

Bereik laten toenemen

“De kans dat je ergens impact realiseert is heel groot”, vervolgt Joos. De impactpeilingen die PGOsupport bij 11 patiëntenorganisaties deed bewijzen dat. “Iedere euro die naar deze organisaties toegaat, levert gemiddeld € 5 op.” Hij besluit zijn sessie met een tip. “Als je iets bereikt, kun je je bereik laten toenemen. Laat in je communicatie zien wat je resultaten zijn en het aantal donateurs en leden zal toenemen. Mensen zijn nou eenmaal sneller bereid te investeren als de impact concreet is. Maak dat wat je bereikt dus zo snel mogelijk concreet.”

Een volle zaal tijdens de inspiratiesessie van Joos Vaessens

Social Return on Investment

Hoe je impact zichtbaar maakt is het onderwerp van de workshop van Maarten Ploeg van Vital Innovators. Hij licht de SROI-methode toe: Social Return On Investment. De methode waarmee PGOsupport haar eigen impact aantoonde en de peilingen bij de 11 patiëntenverenigingen deed. Maarten start met een belangrijke kanttekening: SROI is niet dé waarheid. “Tegelijkertijd geeft SROI wel woorden en waarde aan de impact van patiëntenverenigingen. Het onderbouwt hun verhalende wereld met cijfers.” 

Als dankzij de inzet van de patiëntenvereniging een patiënt een paar jaar eerder de juiste diagnose krijgt, is de winst enorm.

Maarten Ploeg, Vital Innovators

Soms is dat ‘zacht’ geld, zoals voor kwaliteit van leven. “Waarbij het goed is om te weten dat Zorginstituut Nederland aan kwaliteit van leven € 36.000 per jaar toekent.” Andere keren gaat het om ‘hard’ geld. “Als dankzij de inzet van de patiëntenvereniging een patiënt een paar jaar eerder de juiste diagnose krijgt, is de winst enorm.” Ook Maarten besluit met een tip: “Denk eens anders na over je vereniging. Kun je een accent leggen op een kleine, vergeten subgroep? Dan vergroot je je impact enorm. Voor die groepen patiënten is nog veel te verbeteren.”

Achterbanraadpleging als basis

Om je impact te meten en waardevolle informatie op te halen om de zorg te verbeteren, kan een achterbanraadpleging nuttig zijn. Anke Groenen en Eva Vroonland, adviseurs patiëntenperspectief bij PGOsupport, geven in hun workshop tips en tricks om die collectieve stem goed op te halen. “Achterbanraadpleging is een stapje richting betere zorg”, vertelt Anke. “Maar dan moet je vooraf wel je doel en doelgroep scherp voor ogen hebben. Als je dit zo specifiek mogelijk maakt, haal je pas de informatie op waar je echt iets mee kunt.”

Anke Groenen en Eva Vroonland aan het woord tijdens hun workshop over achterbanraadpleging
Anke Groenen en Eva Vroonland vertellen over achterbanraadpleging

Een raadpleging echt goed doen blijft lastig, veel patiëntenorganisaties worstelen hiermee. Eva: “Je wilt niet alleen mensen een stem geven, maar ook in beeld brengen waar problemen zitten en hoe breed een probleem is.” Alles – doel, doelgroep, onderzoeksvraag en methode – moet daarvoor goed op elkaar zijn afgestemd. “Als dat namelijk goed gebeurt, kan een achterbanraadpleging je heel waardevolle informatie opleveren.” Patiëntenorganisaties die aan de slag willen met achterbanraadpleging, kunnen voor ondersteuning veelal kosteloos terecht bij PGOsupport.

Achterbanraadpleging is een stapje richting betere zorg

Anke Groenen, adviseur patiëntenparticipatie bij PGOsupport

Samenwerken en samen werken

Joos Vaessens begint zijn workshop met zijn belangrijkste boodschap: “Impact bereik je niet alleen, maar met de partners om je heen.” Dat die samenwerking soms lastig kan zijn, beamen alle aanwezigen. Vaak lukt het niet door zaken die in de onderstroom gebeuren – de relaties tussen mensen zijn dan bepalend en die moeten eerst geadresseerd worden. “Vraagstukken zijn vaak ongeordend en complex. Daarom is het belangrijk om goed na te denken, te spreken met elkaar en in al die complexiteit de samenwerking op te zoeken om te komen tot oplossingen die werken.”

De aanwezigen oefenen in samenwerking door gezamelijk een buis naar de grond te laten zakken
Oefenen met samenwerken én samen werken

Vaak gaan partijen geen samenwerking aan omdat ze bijvoorbeeld bang zijn om autonomie te verliezen. Maar je gaat toch juist alleen samenwerken als je er samen sterker van wordt? “Onderzoeken tonen aan dat een team sterker wordt als de diversiteit van mensen toeneemt. Vanuit die kracht kun je samen iets moois bouwen. Samenwerking werkt alleen als je dat doet vanuit kracht, niet vanuit angst.”

Joos besluit zijn betoog zoals hij begon. “Werk dus samen! Je hebt andere partijen nodig om écht impact te maken. Maak samen een winst- en verliesrekening in de samenwerking: iedereen wint ergens op en verliest misschien op een ander punt. Zoek samen naar dat evenwicht.”

Je hebt andere partijen nodig om écht impact te maken.

Joos Vaessens

Theory of change

Nienke Oosting gaat in haar workshop in op de ‘theory of change’, de eerste stap in het in kaart brengen van impact. “De theory of change beschrijft de verandering die je nastreeft en hoe je deze realiseert. Het helpt je ontdekken of jouw activiteiten tot het gewenste resultaat leiden. The theory of change laat de veranderlogica zien en hoe je daar stap voor stap naartoe werkt: van input via stakeholders en activiteiten naar effecten en doel.” Met andere woorden: zonder theory of change kun je niet inzichtelijk maken wat je doet en wat het effect is. “Er is geen beste manier om een theory of change te maken”, vertelt Nienke. “Behalve dat je het samen met betrokkenen moet doen.” Patiëntenverenigingen kunnen een theory of change opstellen voor de hele organisatie, voor een project of voor een kleine activiteit.

Deelnemers van de workshop gaan in een groepje aan de slag met de Theory of Change
In groepjes aan de slag met de 'Theory of Change' (linksonder Julie Houben)

Julie Houben van Impuls & Woortblind volgt de workshop over de theory of change. “Ik vind het nog een beetje ongrijpbaar, maar het zet me wel aan het denken. Ik merk dat het prettig is om concrete doelen te kunnen formuleren. Met de tip van Joos Vaessens om bewuster te communiceren wat je doet en wat je impact is, kan ik beter uit de voeten. Dat ga ik de komende tijd meer als uitgangspunt nemen.”

Fondsenwerving in het digitale tijdperk

Jeroen Houwen van Gopublic sluit de dag af met een inspiratiesessie over fondsenwerving in een digitaal tijdperk. Zijn belangrijkste boodschap: “Zie techniek en de digitale transformatie als een kans. En benut ze om efficiënter te werken, waardoor je meer tijd overhoudt voor de emotie en de relatie. Want dat is wat telt in de huidige tijd. De klant en zijn behoefte willen centraal staan.”

Volle zaal tijdens inspiratiesessie van GoPublic
De afsluiter: inspiratiesessie met Jeroen Houwen van GoPublic

Hanneke Nusselder van het DES Centrum kijkt terug op een inspirerende dag. “Ik neem mee dat er altijd nieuwe manieren zijn om dat waar je dagelijks mee bezig bent anders aan te pakken. Ik heb zin om te beginnen!”

Dat geldt ook voor Rob de Werker van Spina Bifida en Hydrocephalus Nederland (tot dit jaar onderdeel van BOSK). “Ik kan zeker dingen gebruiken. Sommige dingen weet je wel, maar het is goed om er weer even op geattendeerd te worden. Fijn ook dat we alle informatie thuis krijgen en dat PGOsupport trainingen over impact en bereik gaat organiseren.”

 

Meer lezen en bekijken