Ga naar de hoofdcontent Pijl naar beneden icoon
Gevolgen coronamaatregelen voor onze dienstverlening
Bart Borsje

Bart Borsje

adviseur digitale toegankelijkheid

Hoe test je digitale platforms met gebruikers?

Onlangs werd ik gevraagd om als expert te vertellen hoe je met een team van gebruikers de toegankelijkheid van een website test. Ter voorbereiding stuurden ze me een hele waslijst aan vragen.

In een telefonisch gesprek kwam boven water wat de échte behoeften waren die scholen achter de waslijst: een beetje theorie, veel tips, enkele goede voorbeelden – ‘…en kun je dan ook even laten zien hoe je dat testen met gebruikers nou eigenlijk doet?’.

Je ziet op een illustratie in zwarte inkt en aquarelverf een soort alternatief Ganzenbord-spel. Je ziet een geel parcours met rode randen, vakjes, cijfers en plaatjes dat over de tekening kronkelt en middenin uitmondt in een gele stralenkrans waarbinnen we een lachende Bart Borsje zien met een groot computerscherm in zijn handen waarop een digitaal platform zichtbaar is. Onderaan zie je een man in een rolstoel en een vrouw met een blindenstok bij de start staan. Een vette rode pijl met het woord TEST erop geeft de richting aan. Een vrouw in rood met wit en een man in blauw met wit doorlopen zo te zien al het parcours. Zij staan er vrolijk bij, elk op een ander vakje. De plaatjes in het parcours geven obstakels aan, maar ook hulpbronnen die je sneller door het traject helpen. Je ziet een raket, een schorpioen, een taart met kaarsjes, een gevangenis, een politieman die streng op een fluitje blaast, een witte rat, een zwembad met een enorme grijze vis erin, een draaikolk waarin een man lijkt te verdrinken, een pot massageolie, een rood hart en tot slot: Bart Borsje die trots een digitaal platform toont.
Illustratie: Leontine Hoogeweegen, www.leontinehoogeweegen.com

Nog steeds was dat veel te veel om tijdens de bijeenkomst ‘even’ te behandelen. Gelukkig kwamen we daar wel uit. Maar ik realiseer me dat die behoefte ook een prachtig framework is voor een blog over dit onderwerp, als handreiking om met testsessies aan de slag te gaan.

Een beetje theorie: gebruikersvriendelijkheid testen

Om maar vooraan te beginnen: als je een website, app of bijvoorbeeld een patiëntenportaal toegankelijk wilt maken, moet je rekening houden met de internationale richtlijnen voor digitale toegankelijkheid. Daar heb je experts voor nodig die deze richtlijnen kunnen toepassen. Dit onderdeel hebben we – om het je makkelijker te maken - uitgewerkt in de handreiking Digitale zorg voor iedereen toegankelijk.

Met de inzet van ervaringsdeskundigen kun je echt goed nagaan of je platform gebruikersvriendelijker kan.

Met de inzet van gebruikers controleer je of jouw platform logisch is opgebouwd en of de inhoud begrijpelijk is. Over wíe je daarvoor inzet, verschillen vaak de meningen. Laat ik duidelijk zijn: een expert inschakelen is zeker slim. Maar schakel vooral ook de mensen in die uit eigen ervaring kunnen aangeven waarbij zij door hun functiebeperking hinder ervaren. Daarover schreef ik al eerder de blog Je website toegankelijk maken voor iedereen, wie zet je in?. Met de inzet van ervaringsdeskundigen kun je echt goed nagaan of je platform gebruikersvriendelijker kan.

Veel tips: goed voorbereiden, tijdig werven, duidelijk instrueren

Het allerbelangrijkste is een goede voorbereiding. Dat begint bij het bevragen van de opdrachtgever over de keuzes die al gemaakt zijn. Vraag hen ook om hun om een goed onderzoeksscript te maken. Werf tijdig de proefpersonen en bereid ze voor op het gebruikersonderzoek.

Deze werving wordt vaak als lastig ervaren, maar dat hoeft het niet te zijn. Via de regionale patiëntenorganisaties zijn vaak geschikte kandidaten te vinden. Door goed na te gaan en te bespreken wat je van ze vraagt, wat je hen kunt bieden, hoe vaak en wanneer je ze nodig denkt te hebben, neem je veel onzekerheid weg. Bedenk dat een externe gebruiker met een andere bril naar jouw ontwerp kijkt. Dat is heel leerzaam, maak er gebruik van!

Bedenk dat een externe gebruiker met een andere bril naar jouw ontwerp kijkt. Dat is heel leerzaam, maak er gebruik van!

Enkele goede voorbeelden

Er zijn diverse voorbeelden van hoe gebruikers individueel of via een patiëntenorganisatie bijdroegen aan het verbeteren van de toegankelijkheid van websites en apps. Het concreet laten zien waar een gebruiker last van heeft, helpt om bouwers van de app, website of portaal bewust te maken van het belang om toegankelijk te ontwerpen.

Ik ga hier nu niet te uitgebreid op in – dan wordt ook hier mijn verhaal veel te lang – maar neem vooral contact met me op als je benieuwd bent naar voorbeelden die bijvoorbeeld kunnen helpen bij jouw project.

Hoe doe je dat testen met gebruikers nou eigenlijk?

Vooraf

  • Als je voor het eerst een gebruiker inzet als proefpersoon, dan is het raadzaam om hem of haar mee te nemen in waarom digitale toegankelijkheid zo belangrijk is, en voor wie. Dat kan met onze online module Digitale toegankelijkheid.
  • Stel de gebruiker vooraf gerust. Niet hijzelf wordt ‘getest’, maar de website of het portaal.
  • Bedenk voor de test een script dat past bij de betreffende gebruiker. Naar welke informatie gaat hij/zij op zoek? Welke opdrachten wil je dat hij uitvoert? Wat test je hiermee?

Betrek gebruikers zo vroeg mogelijk in het proces. Dat voorkomt ergernis en onnodige kosten achteraf.

Overigens worden gebruikers vaak pas betrokken als een website of app al bijna gereed is. Alsof zij alleen nog even bij het kruisje hun handtekening mogen zetten. Dat is veel te laat. Betrek ze zo vroeg mogelijk in het proces, zodat vanaf de start rekening wordt gehouden met de eindgebruiker. Dat voorkomt ergernis en onnodige kosten achteraf.

De test zelf

Dit is natuurlijk het leukste onderdeel. Het heeft mijn voorkeur om samen met de gebruiker het script te doorlopen. Laat hem of haar hardop nadenken bij elke stap. Zo hoor en zie je veel, en kun je waar nodig aanvullende vragen stellen of complimentjes uitdelen om de gebruiker aan te moedigen.

Mocht zo’n een-op-een-onderzoek niet mogelijk zijn, dan kun je ook een script toesturen dat als thuisopdracht wordt uitgevoerd. Dat ziet er bijvoorbeeld zo uit:

Schrijf je in voor de online module digitale toegankelijkheid van PGOsupport. Lukt je dat? Is de reactie die je ontvangt begrijpelijk voor je? Start, zodra je toegang is verleend, de module. Lukt dat en vind je de opbouw logisch? Zijn de voorbeelden helder voor je? Kun je alle stappen zonder problemen doorlopen? Is alles goed leesbaar? En als iets niet lukt, kun je dan aangeven wat er niet lukt?

Ik daag jullie uit! Laten we een pool van patiëntenorganisaties maken die elkaars websites (online) gaan (leren) testen.

De praktijk

Gebruikersonderzoek leer je vooral door te oefenen, te oefenen en nog eens te oefenen. Ik daag jullie uit! Laten we een pool van patiëntenorganisaties maken die elkaars websites (online) gaan (leren) testen. Ik begeleid jullie met advies en tips. Uiteraard check ik vooraf of de betreffende vereniging geen bezwaar heeft. Meld je bij mij en leer zo van anderen hoe jouw website gebruikersvriendelijker kan!

Wil je meer weten over het testen van je website, app of patiëntenportaal met gebruikers?

Bart Borsje adviseert je hier graag over.

Neem contact op met Bart