Ga naar de hoofdcontent Pijl naar beneden icoon
Gevolgen coronamaatregelen voor onze dienstverlening
Frank Verschuur

Frank Verschuur

adviseur organisatie-innovatie

Op de markt van welzijn en geluk

Voor veel mensen met een zwakke gezondheid spelen vaak meerdere problemen tegelijk een rol. Een laag inkomen, sociaal isolement, weinig perspectief op een betere toekomst, weinig vertrouwen in eigen kunnen enzovoort.

Je ziet op een illustratie in zwarte inkt en aquarelverf een wat oudere vrouw in haar nachtjapon in een berg pillen zitten. Om één been zit verband. Op een voet een pleister. Onder de andere voet: wratten en likdoorns. Uit de berg pillen steekt een ouderwetse schemerlamp. De geknakte stang is provisorisch gerepareerd met een rood lint. Tussen de pillen staan glazen, flessen wijn en port. Ook zie je een hond en een kat tussen de pillen zitten, die met hun poten hun ogen afschermen. Onder de tekening staat: ‘Wat zal ik nu eens nemen?’
Illustratie: Leontine Hoogeweegen, www.leontinehoogeweegen.com

Marieke zit in de bijstand en moet een werktraject in om aan de slag te gaan. De ambtenaar bij de gemeente vindt zij maar een lastig persoon, die “totaal niet luistert naar haar klachten en haar niet serieus neemt”.  Ze vertelt me dat “hij nu eens moet begrijpen dat haar klachten echt zijn en dat zij daarom niet zomaar aan het werk kan”. De laatste keer is de ambtenaar woedend op haar geworden: “Je moet gewoon aan de slag, je moet en zal weer aan het werk gaan”. Eerst gaat zij met haar fibromyalgie-klachten naar een manueel therapeut, dan naar een podoloog. Na enige tijd krijgt zij ontstekingen en belandt via de huisarts bij de revalidatiearts, die aangeeft dat zij direct de steunzolen weg moet doen en in behandeling moet om de ontstekingen te remmen. Marieke verzucht: “Succesverhalen heb ik niet, vooral ook omdat er niets meer aan te doen is behalve er mee leren leven en medicijnen gebruiken” Marieke zit nog steeds in de bijstand.

Roep om erkenning 

Het is de roep om erkenning en aandacht, die mensen doet bewegen ‘bewijzen te vinden buiten zichzelf’ voor het eigen gedrag. Kijk maar: andere mensen zeggen ook dat ik ziek ben en dus niet kan werken, lijken ze te willen zeggen.

Hans Achterhuis, filosoof en schrijver van “De markt van welzijn en geluk” (1979), waarschuwde ons dat er een schaduwzijde is aan te veel zorgaanbod, namelijk dat het mensen afhankelijk maakt en leidt tot steeds meer zorgvraag en niet noodzakelijkerwijs meer geluk en gezondheid.

Hulpverleners zijn nog veel te vaak geneigd vooral hun eigen ‘product’ te verkopen.

Onnodige zorg

Een bevriende huisarts bevestigt deze visie helaas. Hulpverleners zijn volgens hem nog veel te vaak geneigd vooral hun eigen ‘product’ te verkopen. Er is heel veel onnodige zorg, onnodige medicatie en behandeling. Gekeken moet worden wat wel zinnig is, wat bewezen effectief is. In het geval van Marieke bijvoorbeeld een traject van 6 weken - 3 maanden naar een revalidatiearts om de patiënt te leren omgaan met haar klachten en beperkingen en haar te leren dat verwijzingen naar weer een hulpverlener haar niet zal helpen.

Paradox 

Hulpverleners en dokters wringen zich nogal eens in te krappe lijsten van de met zorgverzekeraars of sociaal domein afgesproken voorwaarden en producten waardoor een bredere diagnose en aanpak achterwege blijft. Zo ontstaat een vreemde paradox: mensen kunnen heel veel zorg krijgen, maar voor de zorg die nodig is, blijven alle deuren gesloten.

Mensen kunnen heel veel zorg krijgen, maar voor de zorg die nodig is blijven alle deuren gesloten.

Wie maakt zich nu echt druk om de gezondheid van deze mensen? Kortom actie gevraagd van zorgverzekeraars, dokters en hulpverleners.