Ga naar de hoofdcontent Pijl naar beneden icoon
Gevolgen coronamaatregelen voor onze dienstverlening
Annemiek van Rensen

Annemiek van Rensen

adviseur patiëntenparticipatie

Patiëntenparticipatie onder druk

In de eerste fase van de coronacrisis was patiëntenparticipatie feitelijk afwezig. Communicatie vanuit de overheid richtte zich vooral op het algemene publiek. Annemiek van Rensen pleit ervoor om patiëntenvertegenwoordigers als belanghebbenden actief te betrekken bij het beleid en onderzoek. Zeker nu, rondom Covid19.

Egoïsme of altruïsme?

'Zo’n 4000 vrijwilligers hebben zich aangemeld voor een studie naar een vaccin tegen het coronavirus. Het hoofd van het onderzoeksteam spreekt over een luxe situatie. Het is doorgaans veel lastiger om voldoende proefpersonen te vinden’. 

Ik lees het bericht op zaterdagochtend in de sociale media en mijn hoofd springt acuut van ‘weekend-‘ naar ‘werkstand’.

Wat motiveert deze mensen? Is het egoïsme of juist altruïsme?

Wat motiveert deze mensen? Is het egoïsme (zo weet ik tenminste zeker dat ik het vaccin heb gehad, zodra het beschikbaar komt) of juist altruïsme (er is een groot maatschappelijk probleem, wat kan ik doen)? Weten deze mensen dat een klinisch onderzoek met een nieuw middel altijd een zeker risico met zich meebrengt? En een stevige dosis ongemak, in de vorm van bloedprikken en vragenlijsten, oplevert?

Verschillende groepen

Hoe het ook zij: we hebben al deze mensen keihard nodig om in de komende maanden stappen te zetten die ons uit de huidige situatie gaan leiden. Deze mensen, dat zijn de gezonde vrijwilligers en patiënten die willen deelnemen aan toekomstig onderzoek. Het zijn ook de ervaringsdeskundigen (na een Covid19-infectie) die aan wetenschappers kunnen vertellen welke klachten zij als het meest belastend ervaren.

Het zijn vertegenwoordigers van verschillende groepen in de bevolking die elk de nadruk weer net iets anders zullen leggen. Gezonde mensen die na een verblijf op de ic het maar niet lukt om het oude leven van werk en hobby weer op te pakken, of patiënten die in verband met een onderliggende aandoening extra maatwerk nodig hebben.

Patiëntenorganisaties moesten soms halsoverkop op zoek naar informatie op maat voor de eigen achterban

Informatie op maat

Patiëntenorganisaties zagen de afgelopen maanden dat de inspanningen en communicatie vanuit de overheid zich vooral richtte op het algemene publiek. Zij moesten zelf, soms halsoverkop, op zoek naar informatie op maat voor de eigen achterban. Een organisatie als het Longfonds zag zelfs een geheel nieuwe doelgroep ontstaan en anticipeerde daarop met een peiling.

Nice to have?

In de eerste fase van de coronacrisis was de patiëntenparticipatie dan ook feitelijk afwezig. Zo is te lezen in het recente artikel in the British Medical Journal (BMJ) van Tessa Richards en Henry Scowcroft. Niet alleen de burgers (al dan niet patiënt), maar ook de zorgverleners in de frontlinies maakten niet of nauwelijks deel uit van de diverse expert-commissies die besluiten namen over de te volgen strategie. Is het dan inderdaad zo dat patiëntenparticipatie nog vooral een ‘nice to have’ is? En ook pas in tweede instantie, nadat de ‘echte’ experts hun zegje hebben gedaan? Het lijkt er helaas wel op.

Is het dan inderdaad zo dat patiëntenparticipatie nog vooral een ‘nice to have’ is? Het lijkt er helaas wel op.

Hoopgevende initiatieven

De auteurs van het artikel in BMJ doen een aantal aanbevelingen voor de komende periode en signaleren ook al de eerste hoopgevende initiatieven waar wel alle belanghebbenden vertegenwoordigd zijn. Ook kijken zij vooruit naar een duurzame inbedding van het patiëntenperspectief in de toekomstige processen en procedures van beleid en onderzoek, zodat we dit bij eventueel toekomstige crises anders kunnen aanpakken.

Cruciale bijdrage

Laten we die handschoen ook in Nederland oppakken. In de diverse subsidieprogramma’s voor Covid19-gerelateerd onderzoek moeten patiëntenvertegenwoordigers vanaf de start betrokken worden. Mensen met het juiste profiel en (ervarings)kennis. Zodanig dat de juiste vragen worden gesteld en de relevante uitkomsten worden gemeten.

Laten we die handschoen ook in Nederland oppakken

De gemotiveerde vrijwilligers en patiëntenorganisaties die hun tijd beschikbaar stellen, leveren een cruciale bijdrage aan de totstandkoming van relevante en geactualiseerde (ervarings)deskundigheid rond Covid19 en de gevolgen voor alle burgers. Zij verdienen daarom een vaste plek aan tafel!

Meer weten over patiëntenparticipatie in Covid19-gerelateerd onderzoek of ander wetenschappelijk onderzoek?

Annemiek van Rensen adviseert je er graag over.

Neem contact op met Annemiek