Ga naar de hoofdcontent Pijl naar beneden icoon
Gevolgen coronamaatregelen voor onze dienstverlening

Antwoorden op chatvragen inspiratiesessie Organiseren van de zorg van onderop

Frank Verschuur, organisatieadviseur PGOsupport en projectleider Drachten, beantwoordt de vragen uit de chat van 10 september.

organiseren van de zorg van onderop donderdag 10 september 16 tot 17 uur

Tijdens de inspiratiesessie op 10 september 2020 zijn er vragen in de chat onbeantwoord gebleven. Voor de deelnemers volgen hieronder de antwoorden van Frank.

Waarom zou ik 1 loket willen? Als ik een auto koop, ga ik toch ook niet naar de supermarkt?

Als mensen heel specifiek hun behoefte kunnen definiëren en dus al weten wat zij nodig hebben is dat ook niet nodig. De praktijk is echter dat heel veel zorgvragen minder specifiek zijn en worden geformuleerd vanuit bijvoorbeeld klachten die men heeft. Bij doorvragen blijken nog veel meer (onderliggende aspecten een rol te spelen). Op dat moment weet je als cliënt nog helemaal niet of je bij de autoverkoper of de supermarkt of ergens anders moet zijn. Voor die complexiteit moet je niet bij de autoverkoper zijn.

Hoezo is het geen goede zaak als je de hulpverlener moet informeren? Uitgaande van eigen regie, dan is dat toch logisch?

We weten allemaal dat veel mensen het moeilijk vinden om helemaal te begrijpen wat een hulpverlener hen vertelt. Dat hangt heel erg af van de kwaliteit van de communicatie. De praktijk is dat cliënten de professionals lang niet altijd begrijpen of dat informatie maar deels ‘binnenkomt’. Professionals onderling moeten hun kennis en informatie beter delen met anderen, daar waar dat de patiënt kan helpen. Uiteraard met toestemming van de patiënt.

Een grote stap zou zijn alle informatie op één plaats te hebben

Zeker, dat zou je op de één of andere manier moeten bevorderen.

Maar wat is de reden dat de zorgkosten toegenomen zijn? En wat valt er precies onder die kosten? Veel ouderenzorg bijvoorbeeld? Valt alternatieve zorg daar ook onder?

Die informatie kun je vinden bij het Centraal Planbureau die de registratie van alle kosten doet. Het gaat hier om de collectieve lasten, dus alles wat vanuit de overheid wordt betaald aan zorgkosten; dus niet de premies en kosten die wij zelf als burgers nog maken (eigen bijdrages, premies).

Waarom een wijkplan? Liever een patiëntenvereniging

Deze opmerking begrijp ik niet helemaal. Er zijn meer dan 500 patiëntenverenigingen… Moeten die allemaal meepraten over wat er in de wijk moet gebeuren?

Goede ambitie die samenwerking. Maar blijkt in praktijk erg lastig, omdat veel professionals heel druk zijn en daardoor weinig ruimte hebben voor samenwerking. En verenigingen zijn vaak allemaal op vrijwilligersbasis. Waardoor dat niet de hoogste prioriteit is. Dus ben heel benieuwd wat een realistische aanpak kan zijn?

Dat is precies de kanteling in organiseren die nodig is. Professionals zijn dus druk met de verkeerde dingen. Professionals die niet domein/vakoverstijgend werken voegen aan de gezondheid van mensen in deze wijken onvoldoende toe. Dat betekent dus inderdaad dat de voor zo’n wijk ‘gereserveerde’ professional zich moet inzetten voor de gezondheid in die wijk. En samenwerken met anderen is daar onderdeel van. Dat betekent dus dat de organisaties waar deze professionals deel vanuit maken deze professionals daarin moeten faciliteren; ruimte geven om het vak op deze multidisciplinaire manier vorm te geven. Uiteindelijk betaalt zich dat terug doordat mensen minder vaak shoppen bij zorgverleners, of onnodige zorg (medicatie en behandeling) nodig hebben. Zolang mensen zich ongezond voelen, blijven zij een beroep doen op instanties zonder dat er oplossingen komen.

Is het multidisciplinaire team in het ziekenhuis (centrale plek) niet al de oplossing dan? Daar komen (groepen) burgers al samen. Die teams kan je dus meer stimuleren en financieren. Meer overleg tussen wijk(team) en zorgteam. En de patiëntenvereniging kijkt en denkt mee?

Je komt alleen in een ziekenhuis als je al een aandoening hebt en daarvoor naar het ziekenhuis moet. Heel veel mensen komen met hun zorgvragen niet altijd in een ziekenhuis. Chronische aandoeningen (hart en vaten, longen, diabetes) veroorzaken op den duur ernstiger aandoeningen. Artsen geven al jaren aan dat willen we echt stappen maken en ziekenhuisopnames voorkomen, dat we de levensstijl moeten veranderen. Multidisciplinaire teams in ziekenhuizen zijn een prima ontwikkeling. Alleen heeft het ziekenhuis een probleem: namelijk, er is helemaal geen wijkteam (waarin naast inwoners ook professionals in de wijk samenkomen). Dat is dus juist wat we in Drachten proberen te organiseren.

Hoe wordt de financiering georganiseerd van deze projecten? Zorgverzekeraars zijn erg terughoudend is mijn ervaring.

De financiering is inderdaad een vraagstuk. Ik zou niet op voorhand willen zeggen dat zorgverzekeraars terughoudend zijn. Mijn ervaring met zorgverzekeraars is dat zij meestal een innovatiefonds hebben, van waaruit financiering mogelijk is.

Gespecialiseerde zorg is maar op enkele plekken te vinden. Hoe integreer je dat in zo'n wijkidee?

De vraag is of je gespecialiseerde zorg in een wijk zou moeten willen organiseren.

Ik vraag mij af hoe je als patiëntenorganisatie, meestal bestaande uit vrijwilligers in vrije tijd, enige invloed kunt uitoefenen kijkend naar alle andere stakeholders

Ja, dat is en blijft een aandachtspunt. De continuïteit op lange termijn. We proberen dit te ondervangen door een grotere groep inwoners te betrekken bij het platform, zodat het geheel minder kwetsbaar is. Daarnaast zijn we altijd op zoek naar inwoners die ook bepaalde kwaliteiten meebrengen, waardoor zij een gesprekspartner zijn voor stakeholders.

Kan er iets verteld worden over de praktische gang van zaken? Hoe zijn de deelnemers gevonden? Hoe groot is de groep? Waar zijn ze mee bezig?

Je kunt de website raadplegen: www.drachtenopeigenwieken.nl

Hebben we in het filmpje nu ook mensen gezien die zelf moeite hebben met het voeren van eigen regie? Ik ben zo benieuwd of die mensen zelf ook een stem hebben binnen het platform.

De mensen in het filmpje zitten allemaal in het platform. Ook zij hebben wisselende ervaringen met het voeren van eigen regie; uiteraard hebben zij een stem in het platform; sterker zij vormen de kern van het platform.

Hoe komen de laaggeletterden of laagopgeleiden aan hun hulp, als er zoveel eigen regie verwacht wordt?

Voor laaggeletterden is het van belang dat zij alsnog de taal kunnen leren. Dat vergroot hun regiemogelijkheden. Zowel inwoners als hulpverleners kunnen hen wijzen op de mogelijkheden die daarvoor zijn.

Voor hoeveel patiëntenorganisaties is wijkniveau van toepassing?

Ik denk dat uiteindelijk alle patiëntenorganisaties (ook die voor zeldzame aandoeningen) moeten nadenken over wat zij op het niveau van een wijk zouden kunnen organiseren dat burgers en patiënten kan helpen op het vlak van bewustwording, informatie, diagnostiek enzovoort.

Als je wil beginnen om partijen in een wijk bij elkaar te brengen, waar kan je dan gemakkelijk beginnen? Beginnen in de wijk, zoals Drachten, waar weinig samenhang is of juist in een wijk waar al wel meer samenhang is en mensen die meer regelvaardigheden hebben?

De keuze die in Drachten is gemaakt, is gebaseerd op het idee, dat op de plek waar de minste regie en de grootste achterstand in gezondheid is een goede plek is om te beginnen. Daar is de bijdrage van integrale zorg dichtbij groter dan in een wijk waar veel mensen hun weg toch wel vinden, ook al is dat voor hen misschien lang niet altijd ideaal en ook complex.

Verminderen draaglast is volgens mij nodig om op veel meer vlakken dan alleen de zorg  een en ander te zien veranderen. Speelt dit ook mee/is hier aan gedacht in dit project?

Ja, ik heb laten zien dat het organiseren van integrale zorg dichtbij, gecombineerd met gedragsverandering bij hulpverleners (aandacht voor gezondheid in de volle breedte, naar het idee van Huber) een goede manier is om de draaglast voor burgers te verkleinen.

Klinkt ook erg herkenbaar hoe er al in de stad Utrecht gewerkt wordt.

Jazeker, Utrecht is een goed voorbeeld; zij zijn denk ik aardig op weg.

Wordt de specialistische zorg niet slechter, omdat er een veel bredere aanpak/kennis verwacht wordt?

Wel als je iedereen dwingt generalist te worden. Maar dat hoeft dus helemaal niet.

Wat ik bedoel is of die mensen die een stem in het platform hebben nu ook zelf daadwerkelijk moeite hebben met het voeren van eigen regie.

De kern van mijn betoog is dat niemand de regie heeft. De burger niet en de professional ook niet. Dat geldt dus voor ons allemaal. Of je daar wel of geen moeite mee hebt is dus denk ik meer een kwestie of je je daar bewust van bent. Als je je er bewust van ben,t wil en kun je er iets aan doen. De mensen in het platform zijn zich er in elk geval bewust van en willen dat dus veranderen.

Goede visie maar heb ook het gevoel dat je een 'kartrekker' nodig hebt. Hoe zie je dat?

Ja, natuurlijk heb je ook kartrekker(s) nodig. Dat is waar.

Hoe pak je het op met hele zeldzame ziekten/aandoeningen, daar past het brede aanbod niet op?

Ik denk dat daar ook kansen liggen. Ik heb met onder andere de Hypofyse Stichting hier een interessant gesprek over. Bewustwording op lokaal niveau van de signalen die mensen afgeven die een zeldzame aandoening hebben waar je ‘aan de buitenkant’ niets van ziet, kan namelijk bijdragen aan een snellere verwijzing naar de juiste arts die een diagnose kan stellen. Deze signaleringsfunctie kun je wellicht combineren met slimme ict (Artificial Intelligence) beschikbaar maken op lokaal niveau. Voert hier te ver, maar praat er graag eens met je verder over. Daarnaast is van belang dat knelpunten die mensen ervaren met een zeldzame aandoening, niet hoeven af te wijken of zelfs sterk overeen kunnen komen met die van mensen met andere aandoeningen. Dat is nu juist wat in Drachten ook blijkt. Mensen met heel verschillende aandoeningen herkennen zich in veel problemen op andere vlakken (sociaal emotioneel, huisvesting, financieel, omgaan met verandering, acceptatie enz.)

Leden van patiëntenorganisaties zijn mogelijk zelf niet de meest kwetsbare burgers

Zij zijn zeker kwetsbaar, maar inderdaad niet de meest kwetsbare burgers. Zij hebben wel een goede verbinding met inwoners die wel veel kwetsbaarder zijn. En dat is waarom juist zij in dat platform deelnemen.

Niet voor zeldzame ziekten ...

Ja, ik denk dat patiëntenorganisaties best kunnen nadenken wat je op wijkniveau kunt bijdragen aan het vraagstuk van zeldzame aandoeningen

Het ligt eraan hoe je 'kwetsbaar' formuleert. Ze hebben wellicht een kwetsbare gezondheid, maar dat wil niet zeggen dat ze 'kwetsbaar' zijn als het gaat om het voeren van eigen regie.

Ja, dat klopt inderdaad. Kwetsbaar duidt op een verhoogde draaglast door de aandoening, maar mensen kunnen dan wel weer voldoende mogelijkheden hebben om hiermee om te gaan (draagkracht).

De gezondheid van mensen met een zeldzame aandoening gaat niet alleen over de zeldzame medische aandoening. Gezondheid is veel breder en de problemen zijn niet allemaal gerelateerd aan die zeldzame aandoening.

Inderdaad een terechte opmerking; de bredere problemen van mensen met een zeldzame aandoening zijn soms best vergelijkbaar met die van mensen met veel voorkomende chronische aandoeningen!

Heb je nog vragen die niet aan bod zijn gekomen in de sessie?

Frank Verschuur, organisatieadviseur en projectleider Drachten, beantwoordt je vragen graag.Neem even contact op via f. verschuur@pgosupport.nl of bel